Imprezy skupiające społeczność polonijną w danym regionie pełnią wiele funkcji: sprzyjają integracji i budowaniu sieci kontaktów, wzmacniają poczucie wspólnoty, ułatwiają wymianę informacji, a niekiedy także usprawniają komunikację. Każdy uczestnik może odnaleźć w nich ten cel, który w danym momencie jest dla niego najważniejszy. I dobrze jest jeśli ktoś ma środki na to, aby zorganizować taką imprezę.
Dlatego z wielką uwagą przyjęłyśmy wiadomość, o pierwszym w historii Polonii w Szwajcarii forum organizacji polonijnych, które zostało zorganizowane przez Polsko-Szwajcarski Instytut Kultury i Edukacji.
Na forum pojawiły się stare organizacje polonijne i przedstawiciele nowych, niedawno powstałych grup, zarejestrowane w rejestrze handlowym stowarzyszenia i nieformalne grupy. Rano przedstawiciele kilkunastu organizacji uczestniczyli w warsztatach poświęconych pozyskiwaniu funduszy, a po południu odbyły się dwie dyskusje panelowe z udziałem gości zaproszonych z Polski i Szwajcarii, gala wręczenie dyplomów i apero.
Ponieważ przedstawicielka naszego stowarzyszenia DziewuCHy Szwajcaria także wzięła udział w forum, postanowiłyśmy podzielić się przemyśleniami na temat tego wydarzenia.
Zacznijmy od tego, że nie jest łatwo zgromadzić wszystkie organizacje polonijne czy chociażby przygotować mapę takich organizacji, a powody mogą być rozmaite. Nie każda organizacja chce być na takiej liście. Są organizacje stare, założone bardzo dawno, a członkowie nie są aktywni w przestrzeni wirtualnej. Niektóre grupy są doraźne albo skupione przez krótki czas wokół jakiejś idei i funkcjonują wyłączenie w mediach społecznościowych. Niektóre z tych problemów są nie do rozwiązania, np. brak chęci bycia na forum.
Zauważyłyśmy jednak, że na liście osób wymienionych na gali zabrakło kilku organizacji/osób, które aktywnie działają w Szwajcarii, a obecnie są w sporze z organizatorami. Dla nas sednem budowania wspólnoty jest inkluzywność. Chcemy tworzyć przestrzeń, w której rozmawiamy ze wszystkimi, niezależnie od różnicy zdań. Uważamy, że pomijanie jakichkolwiek głosów osłabia potencjał całego Forum. Chciałybyśmy też podkreślić, że przygotowanie imprezy, która ma zgromadzić możliwie jak najwięcej organizacji polonijnych wymaga przeprowadzenia riserczu, poświęcenia czasu na stworzenie bazy danych i aktualizowanie jej w oparciu o realne działania środowiska. I tę pracę trzeba wykonać, jeśli celem jest forum reprezentujące całą polonijną różnorodność.
Wyraźnie zaistniał problem z definiowaniem pojęć. Forum jest miejscem wymiany opinii, doświadczeń, rozmów i nawiązywania kontaktów. Forum współtworzymy wszyscy i wszystkie. Forum powinno być dla nas, a nie o nas. Forum powinno być spotkaniem, na którym każdy ma prawo zabrać głos, zgłosić postulat, powiedzieć, co chciałby zrobić dla Polonii i co w życiu Polonii wymaga zmiany. Tego brakowało na tej imprezie.
Warto też poruszyć kwestię wręczania dyplomów. My, DziewuCHy, nie działamy dla dyplomów, odznaczeń, poklasku czy blasku fleszy i takich odznaczeń nie przyjmujemy. Udzielamy się wolontaryjnie, ponieważ uważamy, że nie każde działanie musi mieć wymiar finansowy ani przekładać się na sławę i pieniądze. Jesteśmy świadome wartości naszej pracy, jeśli chcemy być wynagrodzone finansowo, mówimy o tym otwarcie. Dlatego formuła wręczania dyplomów za działalność społeczną i wolontariat do nas nie przemawia. Wiemy, że dla części osób może to być miły gest docenienia, jednak my znacznie bardziej ceniłybyśmy sobie, gdyby ten czas i energię przeznaczyć na dłuższą dyskusję lub warsztaty. Jako stowarzyszenie bardzo cenimy szwajcarskie standardy przejrzystości, dlatego stoimy na stanowisku, że wszelkie wydarzenia finansowane ze środków publicznych powinny mieć jawne i łatwo dostępne rozliczenia finansowe. Buduje to zaufanie wewnątrz Polonii i jest naturalnym elementem profesjonalnej współpracy. Działamy przecież wszyscy w interesie Polski: zależy nam, aby społeczność międzynarodowa postrzegała polską diasporę jako silną grupę potrafiącą integrować się ze społeczeństwem przyjmującym, ale także działającą na rzecz dobrego imienia Polek i Polaków na świecie.
I ostatnia kwestia, na którą chcemy zwrócić uwagę. Co właściwie oznacza pojęcie „organizacja polonijna”? Czy organizacją polonijną jest grupa zainteresowań na FB? Czy organizacją polonijną jest stowarzyszenie? Czy organizacją polonijną jest prywatne muzeum, którego celem jest budowanie rozpoznawalności właściciela albo zarobek? Czy organizacją polonijną jest zwykła firma założona przez obywatelkę/obywatela Polski? Naszym zdanie to pojęcie wymaga zdefiniowania, bo nieuzasadnione wydaje nam się zrównywanie organizacji działającej na zasadzie wolontariatu z działalnością komercyjną.
I Forum Organizacji Polonijnych przeszło do historii - pierwsze koty za płoty. Doceniamy wkład pracy i zaangażowanie włożone w przygotowanie wydarzenia. Doceniamy tym bardziej, że doskonale wiemy jak, ile czasu wymaga organizacja inicjatywy o tak szerokim zakresie.
Mamy jednak nadzieję, że wszyscy wyciągniemy wnioski z dotychczasowych doświadczeń, bo wierzymy, że będzie to z korzyścią dla naszych przyszłych kontaktów i współpracy. Jesteśmy otwarte na dyskusję o tym, jak widzimy kolejne forum i dyskusję o możliwościach współpracy przy jego organizacji tak, aby kolejne spotkania były jeszcze bardziej reprezentatywne, inkluzywne, a co za tym idzie wartościowe dla całej polonijnej społeczności w Szwajcarii.